Matcha zawiera kofeinę, podobnie jak kawa, ale organizm przetwarza ją w zupełnie inny sposób. Kofeina z matchy uwalnia się powoli, a aminokwasy regulują jej działanie w mózgu. Dzięki temu nie odczuwasz drżenia, niepokoju, kołatania serca ani znajomego popołudniowego spadku energii, który pojawia się po wypiciu kawy. W przeciwieństwie do kawy matcha nie podrażnia też przewodu pokarmowego — zamiast tego działa jak probiotyk dla naszej mikrobioty jelitowej.

Dlaczego częściej wybieram matchę niż kawę?

Po kawie zdarzały mi się nerwowość i nagły spadek energii w ciągu dnia. Po matchy odczuwam pobudzenie jako spokojniejsze i bardziej równomierne — łatwiej mi się skupić, bez nieprzyjemnego „zjazdu”. Dlatego zacząłem czytać badania o matchy i zainteresowało mnie jej połączenie kofeiny z L-teaniną. To właśnie tę różnicę w samopoczuciu cenię najbardziej.

Z czego wynika ta różnica ?

Skąd bierze się ta różnica ? Prawdopodobnie mają na nią wpływ zarówno czynniki farmakologiczne, jak i kulturowe. Oprócz ksantyn kawa i herbata zawierają inne substancje czynne — i nie są to te same związki. Na przykład kwas chlorogenowy obecny w kawie może podrażniać żołądek. Z kolei L-teanina, aminokwas charakterystyczny dla herbaty, może modyfikować jej działanie pobudzające: sprzyja odprężeniu, nie powodując senności.

Pomijając farmakologię, kawa i herbata mają zupełnie inne skojarzenia kulturowe. Różnica tkwi również w kulturze picia obu napojów. Europejskie kawiarnie od wieków były miejscem spotkań, rozmów i wymiany poglądów. Kawa do dziś często towarzyszy pracy i szybkiemu tempu dnia. Herbata zajmuje inne miejsce w tradycjach Azji: jej przygotowanie i wspólne picie mogą być okazją do wyciszenia, uważności i spędzenia czasu razem. Matcha szczególnie mocno kojarzy mi się z takim rytuałem. Trudno oddzielić działanie napoju od okoliczności, w których go pijemy. Dla mnie matcha to jednocześnie przyjemny sposób na pobudzenie i chwila, żeby zwolnić.

Co mówią na ten temat badania ?

Według jednego z szacunków każdego dnia na świecie podaje się 3 000 000 000 (tak, trzy miliardy) filiżanek kawy! Pijemy zdecydowanie za dużo kawy, nie znając w pełni jej wpływu na zdrowie serca.

Wyniki opublikowane w 2021 roku przez zespół badawczy z Uniwersytetu Australii Południowej. We współpracy z UK Biobank naukowcy ocenili potencjalne długoterminowe znaczenie kliniczne obecnej w ziarnach kawy substancji podnoszącej poziom cholesterolu.

W ramach tak zwanego „związku między kawą a cholesterolem” wskazuje się konkretnie na możliwy wzrost stężenia cholesterolu LDL, cholesterolu HDL, cholesterolu całkowitego, trójglicerydów oraz trzech apolipoprotein, które są często stosowanymi wskaźnikami zdrowia układu krążenia

W pierwszym badaniu uczestniczyło ponad 300 tysięcy osób z Wielkiej Brytanii, a w drugim — 500 tysięcy osób z Norwegii. Wyniki tego drugiego opublikowano w ubiegłym roku. Autorzy podobnie stwierdzili, że picie kawy niefiltrowanej wiązało się w badanej grupie ze zwiększonym ryzykiem zgonu z powodu chorób serca. [1]

Jak wyglądają wyniki badań w przypadku matchy?

Jeśli weźmiemy pod uwagę równie dużą analizę kohortową dotyczącą długoterminowego wpływu japońskiej zielonej herbaty, obejmującą około 100 tysięcy uczestników:

Badanie opublikowano w 2015 roku. Sugerowało ono — w wyraźnym przeciwieństwie do wspomnianych badań dotyczących kawy — że osoby pijące najwięcej zielonej herbaty w rozsądnych ilościach miały najniższe ryzyko zgonu, w tym z powodu chorób układu krążenia [2]
Krótko mówiąc, dowiadujemy się, że długoterminowe bezpieczeństwo picia kawy nie jest tak oczywiste, jak mogłaby sugerować obecność Starbucksa® na każdym rogu. Jak dotąd mamy dwa duże badania dotyczące kawy, które sugerują, że — mówiąc w uproszczeniu — „więcej” nie znaczy „lepiej”. W przypadku zielonej herbaty zaobserwowano mniej więcej odwrotną zależność.

Ile kofeiny zawierają matcha i kawa?

Wszystko zależy od tego, ile matchy wsypiemy do szklanki i jak przygotujemy kawę. Porcja matchy z 2 g proszku może zawierać około 40–90 mg kofeiny, a kubek kawy filtrowanej o pojemności 200 ml — średnio 90 mg. Jeśli użyjemy 3 g matchy, ilość kofeiny może być już podobna do kawy lub nawet większa. Dlatego nie można powiedzieć, że matcha zawsze ma o połowę mniej kofeiny.

Czy w takim razie matcha jest zdrowsza od kawy?

Jeśli chodzi o zdrowie serca, badania sugerują korzyści płynące z picia zielonej herbaty i ostrzegają przed nadmiernym spożyciem kawy. Co oczywiście nie oznacza automatycznie, że kawa jest dla nas zła.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wpływie matchy na organizm? Przeczytaj nasz poradnik o właściwościach zdrowotnych i działaniu matchy.

W takim wypadku co dokładnie oprócz aspektu zdrowotnego przekonuje mnie do picia matchy ?

Kawa vs Matcha – 11 powodów, dla których warto spróbować matchy

Lubię kawę, ale matcha daje mi coś innego: smak, chwilę na przygotowanie i sposób na rozpoczęcie dnia. Jeśli zastanawiasz się nad zamianą jednej filiżanki kawy na matchę, oto różnice, które warto znać.

1. Inne odczucie pobudzenia

Matcha zawiera kofeinę oraz L-teaninę. Dla mnie to połączenie oznacza pobudzenie, które odczuwam inaczej niż po kawie. Stabilniej i zdecydowanie dłużej. Oczywiście reakcja zależy między innymi od porcji i indywidualnej wrażliwości na kofeinę.

2. Skupienie

To jeden z powodów, dla których sięgam po matchę podczas pracy. Badania nad połączeniem kofeiny i L-teaniny wskazują na możliwą poprawę niektórych aspektów uwagi, choć efekt nie będzie taki sam u każdego.

3. Składniki roślinne

Pijąc matchę, spożywam sproszkowany liść herbaty. Dostarcza on między innymi katechin, w tym EGCG. Kawa również zawiera cenne związki roślinne, dlatego nie przedstawiałbym jej jako napoju pozbawionego zalet.

4. Smak, który można dopasować

Dobrą matchę można pić z wodą, ale świetnie sprawdza się też w latte. Zmieniając ilość proszku, temperaturę wody i rodzaj mleka, łatwo znaleźć wersję dla siebie.

5. Chwila na przygotowanie

Wsypanie matchy, dolanie wody i rozmieszanie jej chasenem zajmuje mi kilka minut. Lubię ten prosty rytuał — szczególnie wtedy, gdy chcę na moment zwolnić.

6. Możliwość ograniczenia kawy

Nie trzeba rezygnować z kawy całkowicie. Matcha może być alternatywą dla jednej z filiżanek w ciągu dnia, zwłaszcza jeśli szukasz odmiany w smaku i sposobie przygotowania.

7. Kolor i wygląd

Intensywna zieleń matchy sprawia, że napój wygląda wyjątkowo, zarówno przygotowany tradycyjnie, jak i z mlekiem. Dla mnie to część przyjemności z picia.

8. Wszechstronność w kuchni

Matchę dodaję nie tylko do napojów. Pasuje do owsianki, koktajli i deserów. Wystarczy niewielka ilość, by nadać im charakterystyczny smak i kolor.

9. Kofeina przed aktywnością

Matcha może być wygodnym sposobem na dostarczenie kofeiny przed treningiem. Nie traktowałbym jej jednak jako środka, który sam w sobie poprawia regenerację lub zastępuje posiłek po wysiłku.

10. Wybór zależny od pory dnia

Ilość kofeiny w matchy zależy przede wszystkim od użytej porcji proszku. Dlatego mogę przygotować napój mocniejszy lub delikatniejszy, pamiętając, że kofeina wypita późno może utrudniać zasypianie.

11. Przyjemność odkrywania

Matcha i kawa mają różne profile smakowe. Kawa może pozostać ulubionym porannym napojem, a matcha znaleźć własne miejsce w ciągu dnia. Właśnie tak podchodzę do tego wyboru.

Matcha czy kawa — co wybrać?

Nie uważam, że trzeba rezygnować z kawy, żeby polubić matchę. Oba napoje mają swoje zalety, a ilość kofeiny zależy od sposobu ich przygotowania. Dla mnie matcha to przede wszystkim inny smak i przyjemny rytuał, do którego chętnie wracam w ciągu dnia. Jeśli znasz tylko kawę, spróbuj przygotować matchę po swojemu — z wodą albo jako latte — i przekonaj się, która wersja bardziej Ci odpowiada.

W praktyce znaczenie ma to, ile danego napoju pijemy, jak reagujemy na kofeinę i co dodajemy do filiżanki. Dla mnie matcha jest wartościową alternatywą dla kawy — nie dlatego, że kawa jest „niezdrowa”, lecz dlatego, że daje mi inny smak i jest sposobem na codzienną chwilę przyjemności.

Źródła użyte do napisania artykułu:

[1] Tverdal, A., Selmer, R., Cohen, J. M., & Thelle, D. S. (2020). Coffee consumption and mortality from cardiovascular diseases and total mortality: Does the brewing method matter?. European journal of preventive cardiology, 27(18), 1986-1993.

[2]Saito, E., Inoue, M., Sawada, N., Shimazu, T., Yamaji, T., Iwasaki, M., … & Akiba, S. (2015). Association of green tea consumption with mortality due to all causes and major causes of death in a Japanese population: the Japan Public Health Center-based Prospective Study (JPHC Study). Annals of epidemiology, 25(7), 512-518.